- Gmina
- Chęciny
- Data utworzenia
- Powierzchnia rezerwatu
- 51,33 ha
- Powierzchnia otuliny
- —
- Rodzaj rezerwatu
- Przyrody nieożywionej
- Udostępnienie
- Udostępniony
- Rodzaj udostępnienia
-
- Ruch pieszy
- Wspinaczka
Cel ochrony
Zachowanie tworów skalnych z przykładami wietrzenia krasowego wapieni, odsłonięciami ciekawych zjawisk tektonicznych i mineralizacji w szczególności występującego tu kalcytu tzw. „różanki zelejowskiej"
Opis rezerwatu
Rezerwat położony jest w odległości około 2 km na północ od centrum Chęcin i obejmuje wyraźnie zaznaczającą się w krajobrazie górę Zelejową (373 m n.p.m.). Jej wydłużony równoleżnikowo grzbiet jako jeden z niewielu w Górach Świętokrzyskich ma charakter górskiej grani. Góra Zelejowa zbudowana jest z uławiconych wapieni górnodewońskich. Wapienie te przecięte są kilkoma żyłami kalcytowymi o przebiegu południkowym i grubości do 9 m, którym towarzyszą szersze strefy brekcji wapiennokalcytowych. Żyły i brekcje są zbudowane z grubokrystalicznego, różnobarwnego białego, różowego, czerwonego i miodowego kalcytu, który tworzy struktury kokardowe, wstęgowe oraz rozetkowe. Od XVII wieku do połowy XX wieku były wydobywane jako marmur, zwany „różanką zelejowską”, wykorzystywany w kamieniarstwie, najczęściej jako elementy ołtarzy, wewnętrznych portali i obramowań okien. Po eksploatacji pozostały dwa bardzo charakterystyczne kamieniołomy tworzące bruzdy w stokach i grzbiecie góry. W rezerwacie na powierzchni wapieni można oglądać formy krasu powierzchniowego w postaci zagłębień, rowków i lejów krasowych. Na północnym stoku występują też niewielkie jaskinie. Grzbiet wzniesienia porastają płaty murawy kserotermicznej z łanami sasanki zwyczajnej. Obok walorów geologiczno-florystycznych rezerwat posiada także wybitne walory krajobrazowe, stanowiąc doskonały punkt widokowy na zachodnie partie Gór Świętokrzyskich. Granią góry biegnie szlak turystyczny wiodący z Chęcin do Kielc.
